Dlaczego potrzebna jest poprawka?
W planie na 2026 r. na programy resortowe Funduszu Solidarnościowego przewidziano 2 024,139 mln zł. W rządowym projekcie budżetu na 2027 r. zaplanowano 1 537,359 mln zł — o 486,78 mln zł mniej, czyli o 24,05%.
Programy te obejmują między innymi usługi asystencji osobistej i opieki wytchnieniowej. Spadku całej pozycji nie należy utożsamiać z identycznym ograniczeniem kwoty samej asystencji ani z potwierdzoną liczbą osób, które utracą usługi.
Co zmienia poprawka?
- Zmniejsza o 486,78 mln zł część 83, rezerwę celową nr 56.
- Tworzy w części 44 dotację celową dla Funduszu Solidarnościowego, odpowiadającą art. 3 ust. 1 pkt 5a ustawy o Funduszu Solidarnościowym.
- Dotacja dofinansowuje świadczenie uzupełniające. Uwolnione środki własne Funduszu można skierować na programy resortowe.
- Zmienia odpowiadające pozycje planu Funduszu w załączniku nr 13, przywracając programy do 2 024,139 mln zł.
Jak działa przesunięcie środków?
Dotacja z budżetu państwa finansuje część świadczenia uzupełniającego, które dotychczas pokrywa Fundusz. Dzięki temu Fundusz może przeznaczyć odpowiednią część własnych środków na programy resortowe, w tym asystencję osobistą i opiekę wytchnieniową. Dotacja nie jest bezpośrednią dotacją na te programy.
Co oznacza zmniejszenie finansowania?
Na grafice kampanii przedstawiamy szacowane skutki zmniejszenia środków: około 300 mln zł mniej na asystencję osobistą i około 210 mln zł mniej na opiekę wytchnieniową. To przybliżenia dotyczące poszczególnych programów; nie należy ich sumować jako dokładnego rozliczenia spadku całej pozycji budżetowej o 486,78 mln zł.
Według szacunków przedstawionych w materiale kampanii nawet 16 tys. osób może stracić asystenta albo otrzymać znacznie mniej godzin wsparcia. W przypadku opieki wytchnieniowej może to dotyczyć około 18–20 tys. osób. Szacujemy też, że 6–8 tys. osób świadczących usługi może stracić główne źródło utrzymania. Oznaczałoby to ograniczenie niezależnego życia i większe obciążenie bliskich.
Są to szacunki możliwych skutków, a nie potwierdzona liczba osób, które utracą wsparcie lub pracę. Ich rzeczywista skala zależy od podziału środków między programy i sposobu ich realizacji. Poprawka ma przywrócić finansowanie programów do poziomu planowanego na 2026 r. i pomóc utrzymać wsparcie w 2027 r.
Pełna treść poprawki i uzasadnienia
Dokument jest projektem propozycji legislacyjnej, a nie potwierdzeniem formalnego zgłoszenia poprawki w Sejmie. Udostępniamy tekst oryginalny Word oraz jego tekstową wersję do przeczytania na tej stronie.
Przeczytaj pełny projekt poprawki i uzasadnienie na stronie
Transkrypcja z dokumentu załączonego do kampanii. W przypadku rozbieżności w strukturze tabel źródłem referencyjnym jest plik DOCX.
Poprawka do projektu ustawy budżetowej na rok 2027 przywracająca finansowanie programów resortowych Funduszu Solidarnościowego do poziomu z rok 2026
W projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 (druk nr 3150) wprowadza się następujące zmiany:
1) w załączniku nr 2:
a) w części 83 – Rezerwy celowe, w dziale 758 – Różne rozliczenia, w rozdziale 75818 – Rezerwy ogólne i celowe, w poz. 56 – Rezerwa na zmiany systemowe i niektóre zmiany organizacyjne, w tym nowe zadania, zmniejsza się wydatki w grupie „Transfery bieżące” o 486 780 tys. zł,
b) w części 44 – Zabezpieczenie społeczne, w dziale 853 – Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej, po poz. 13 dodaje się poz. 14 dotyczącą rozdziału 85326 – Fundusz Solidarnościowy, z kwotą wydatków ogółem 486 780 tys. zł, w całości w grupie „Transfery bieżące”, z przeznaczeniem na dotację celową, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5a ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1848 oraz z 2026 r. poz. 986), a dotychczasowe poz. 14–16 oznacza się odpowiednio jako poz. 15–17,
c) w zestawieniach według działów, dysponentów i części budżetowych kwoty zbiorcze zastępuje się odpowiednimi kwotami wskazanymi w kolumnie „Po zmianie” załącznika do niniejszej poprawki;
2) w załączniku nr 8, w tabeli 2 „Jednostki, dla których zaplanowano dotacje celowe”:
a) w części 44 – Zabezpieczenie społeczne:
– w poz. 1 liczbę „23 106” zastępuje się liczbą „509 886”,
– po poz. 1 dodaje się poz. 2 w dziale 853, w rozdziale 85326, o nazwie „Fundusz Solidarnościowy”, z kwotą dotacji 486 780 tys. zł,
– dotychczasową poz. 2 oznacza się jako poz. 3,
b) w wierszu „OGÓŁEM” liczbę „80 284 252” zastępuje się liczbą „80 771 032”;
3) w załączniku nr 13, w tabeli 28 „Fundusz Solidarnościowy”:
a) w części A, w kolumnie 3 „Plan na 2027 r.”:
– w poz. I liczbę „17 334 106” zastępuje się liczbą „17 820 886”,
– w poz. 1 liczbę „3 663 714” zastępuje się liczbą „4 150 494”,
– w poz. 1.1 liczbę „1 542 359” zastępuje się liczbą „2 029 139”,
– w poz. 1.1.2 liczbę „1 537 359” zastępuje się liczbą „2 024 139”,
b) w części B:
– poz. II wraz z pozycjami określającymi źródła przychodów otrzymuje brzmienie:
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan na 2027 r. / [tys. zł] |
|---|---|---|
| II | Przychody | 19 513 780 |
| 1 | Dotacje z budżetu państwa, z tego: | 486 780 |
| 1.1 | Dotacja celowa, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5a ustawy o Funduszu Solidarnościowym | 486 780 |
| 2 | Składki i opłaty | 16 820 000 |
| 3 | Pozostałe przychody, z tego: | 2 207 000 |
| 3.1 | odsetki | 100 000 |
| 3.2 | danina solidarnościowa | 2 107 000 |
– w poz. III, w kolumnie 3 liczbę „17 334 106” zastępuje się liczbą „17 820 886”,
– w poz. III.1, w kolumnie 3 liczbę „1 506 122” zastępuje się liczbą „1 992 902”,
c) w części C:
– poz. I wraz z pozycjami określającymi źródła dochodów otrzymuje brzmienie:
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan na 2027 r. / [tys. zł] |
|---|---|---|
| I | Dochody | 19 429 680 |
| 1 | Dotacje z budżetu państwa, z tego: | 486 780 |
| 1.1 | Dotacja celowa, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5a ustawy o Funduszu Solidarnościowym | 486 780 |
| 2 | Składki i opłaty | 16 735 900 |
| 3 | Pozostałe dochody, w tym: | 2 207 000 |
| 3.1 | odsetki, w tym: | 100 000 |
| 3.1.1 | od udzielonych pożyczek j.s.t. | 0 |
| 3.2 | danina solidarnościowa | 2 107 000 |
– w poz. II, w kolumnie 3 liczbę „17 250 006” zastępuje się liczbą „17 736 786”,
– w poz. II.1, w kolumnie 3 liczbę „1 506 122” zastępuje się liczbą „1 992 902”.
Załącznik do poprawki
Zestawienie zmian w załączniku nr 2. Wszystkie kwoty podano w tysiącach złotych. Zapis klasyfikacji oznacza kolejno część, dział i rozdział. Skrót MRPiPS oznacza Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zmiany kwot zbiorczych wynikają ze zmian pozycji szczegółowych i nie stanowią dodatkowych przesunięć środków.
| Pozycja | Grupa wydatków | Przed zmianą | Po zmianie |
|---|---|---|---|
| 44 | Ogółem | 363 512 | 850 292 |
| 44 | Transfery bieżące | 233 576 | 720 356 |
| 44/853 | Ogółem | 163 790 | 650 570 |
| 44/853 | Transfery bieżące | 161 140 | 647 920 |
| 44/853/85326 | Ogółem | 0 | 486 780 |
| 44/853/85326 | Transfery bieżące | 0 | 486 780 |
| 83 | Ogółem | 50 074 552 | 49 587 772 |
| 83 | Transfery bieżące | 26 303 653 | 25 816 873 |
| 83/758 | Ogółem | 46 643 533 | 46 156 753 |
| 83/758 | Transfery bieżące | 26 159 579 | 25 672 799 |
| 83/758/75818 | Ogółem | 46 643 533 | 46 156 753 |
| 83/758/75818 | Transfery bieżące | 26 159 579 | 25 672 799 |
| 83/758/75818 / poz. 56 | Ogółem | 4 319 847 | 3 833 067 |
| 83/758/75818 / poz. 56 | Transfery bieżące | 2 953 611 | 2 466 831 |
| Według działów: 758 | Ogółem | 151 254 385 | 150 767 605 |
| Według działów: 758 | Transfery bieżące | 129 601 661 | 129 114 881 |
| Według działów: 853 | Ogółem | 1 935 039 | 2 421 819 |
| Według działów: 853 | Transfery bieżące | 638 111 | 1 124 891 |
| Według dysponentów: MRPiPS | Ogółem | 1 165 729 | 1 652 509 |
| Według dysponentów: MRPiPS | Transfery bieżące | 298 914 | 785 694 |
Uzasadnienie
Poprawka przywraca kwotę środków na programy resortowe Funduszu Solidarnościowego zaplanowaną w ustawie budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62). Zwiększa pozycję 1.1.2 w części A planu Funduszu z 1 537 359 tys. zł do 2 024 139 tys. zł, czyli o 486 780 tys. zł. Przywrócenie tej kwoty nie obejmuje waloryzacji.
Ograniczenie środków na programy resortowe o 486,78 mln zł oznacza spadek ich finansowania o około 24% względem 2026 r. Dotyczy to usług wspierających niezależne życie osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodziny. Przywrócenie finansowania służy zachowaniu dostępności asystencji osobistej i opieki wytchnieniowej.
Krajowa Rada Konsultacyjna do Spraw Osób Niepełnosprawnych w stanowisku przyjętym uchwałą nr 16/2026 z dnia 24 września 2026 r. szacuje, że przy planowanym finansowaniu wsparcie asystentów może utracić co najmniej 8 tys. osób z niepełnosprawnościami, a opieka wytchnieniowa może nie objąć około 18–20 tys. dotychczasowych użytkowników. Rada wskazuje także na ryzyko odpływu doświadczonej kadry i utraty potencjału organizacyjnego, którego odbudowa wymaga czasu i dodatkowych środków.
Polskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami w piśmie z dnia 30 września 2026 r. szacuje, że ograniczenie środków na asystencję osobistą odpowiada brakowi finansowania około 3,7 mln godzin usług rocznie oraz zagraża pracy około 2400 asystentów. Dane te dotyczą asystencji osobistej, będącej częścią programów resortowych Funduszu Solidarnościowego.
Społecznym kosztem ograniczenia usług jest zmniejszenie możliwości niezależnego życia oraz aktywności społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami i ich bliskich. Ograniczenie opieki wytchnieniowej dotyka także członków rodzin sprawujących codzienną opiekę. Poprawka służy utrzymaniu ciągłości wsparcia i zachowaniu wypracowanych zespołów oraz kompetencji, potrzebnych również do dalszego rozwoju systemu asystencji osobistej.
Jedynym źródłem finansowania zwiększenia jest rezerwa celowa w poz. 56 w części 83, w rozdziale 75818. Jej wydatki w grupie „Transfery bieżące” zmniejszają się z 2 953 611 tys. zł do 2 466 831 tys. zł, a kwota rezerwy ogółem z 4 319 847 tys. zł do 3 833 067 tys. zł. Zmniejszenie wynosi 11,27% kwoty rezerwy ogółem oraz 16,48% jej transferów bieżących. Pozostałe grupy wydatków tej rezerwy pozostają bez zmian.
Dotacja celowa w kwocie 486 780 tys. zł dofinansowuje świadczenie uzupełniające oraz koszty wskazane w art. 3 ust. 1 pkt 5a ustawy o Funduszu Solidarnościowym. Przy niezmienionej kwocie tego zadania w części A, poz. 1.2 planu Funduszu, wynoszącej 2 079 355 tys. zł, dotacja zastępuje finansowanie ze środków własnych Funduszu w tej samej kwocie. Uwolnione środki własne finansują zwiększenie kosztów programów resortowych. Dotację wykorzystuje się i rozlicza wyłącznie na cel określony w powołanym przepisie.
Kwota dotacji jest niższa od planowanych kosztów dofinansowywanego zadania oraz mieści się w limicie określonym w art. 3 ust. 3 ustawy o Funduszu Solidarnościowym. Zaplanowane w załączniku nr 1 wpływy z podatku od sprzedaży detalicznej wynoszą 5 184 690 tys. zł. Poprawka nie zmienia tej prognozy ani prognoz przychodów Funduszu ze składek i daniny solidarnościowej.
Zmniejszenie i zwiększenie wydatków budżetu państwa wynoszą po 486 780 tys. zł. Łączne dochody budżetu państwa pozostają na poziomie 696 400 000 tys. zł, wydatki 977 600 000 tys. zł, a maksymalny deficyt 281 200 000 tys. zł. Przychody i koszty Funduszu oraz jego dochody i wydatki zwiększają się o tę samą kwotę. Końcowy stan środków pieniężnych Funduszu pozostaje na poziomie 9 533 425 tys. zł, stan Funduszu na koniec roku wynosi −14 970 843 tys. zł, a spłaty kapitału pożyczek 2 350 000 tys. zł.
Dotacja z budżetu państwa do Funduszu jest przepływem wewnątrz sektora finansów publicznych. Przy obliczaniu kwoty wydatków objętych stabilizującą regułą wydatkową podlega wyłączeniu zgodnie z art. 112aa ust. 2 pkt 5 i ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Przesunięcie między rezerwą a dotacją, w obrębie grupy „Transfery bieżące”, nie zmienia łącznej kwoty tej grupy w budżecie państwa.
Dotację ujmuje się w części 44, w dziale 853, w rozdziale 85326 „Fundusz Solidarnościowy”, w grupie „Transfery bieżące”. Rozdział ten istnieje w klasyfikacji budżetowej; poprawka dodaje pozycję wydatków w części 44. W planie szczegółowym właściwy jest paragraf 388 „Dotacja dla państwowych funduszy celowych”. Podstawę stanowią załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz. U. poz. 582).
Dotację wykazuje się także w załączniku nr 8, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych. Zwiększenie kosztów programów resortowych dotyczy zadań bieżących; kwota kosztów inwestycyjnych pozostaje bez zmian. Podział dodatkowych środków pomiędzy programy wymaga dostosowania ich budżetów i harmonogramów finansowania.